Phân tích bài thơ Sóng của Xuân Quỳnh

Đề bài: Phân tích bài thơ Sóng của Xuân Quỳnh để làm rõ vẻ đẹp đặc sắc của hình tượng “sóng’’ trong bài thơ

Hướng dẫn lập dàn ý 

1. Mở bài : Giới thiệu Xuân Quỳnh và bài thơ Sóng.

2. Phân tích bài thơ sóng của Xuân Quỳnh để làm rõ vẻ đẹp đặc sắc của hình tượng “sóng’’ trong bài thơ.

a. Khái quát.

– Nét đặc sắc của bài thơ là đem đến cho người đọc cảm nhận mới mẻ quanh một đề tài muôn thuở. Đã có rất nhiều nhà thơ từ xưa tới nay, từ phương Tây đến phương Đông đã nói lên những suy tưởng triết học, những xúc cảm trước biển, mỗi người một vẻ.

– Với Xuân Quỳnh, sóng là hiện thân của một sức sống thiên nhiên bền bỉ, là sự tồn tại vĩnh hằng của vũ trụ, trở thành nguồn thi hứng bất tận cho tình yêu lên tiếng.

– Trong mối tương quan bền chặt với con người, Sóng của Xuân Quỳnh còn là suy ngẫm, tâm tư rất riêng của nhà thơ giãi bày với cuộc đời, để từ đó nhận ra một tâm hồn thơ nữ giàu cá tính.

b. Cụ thể

– “Sóng’’ trước hết là biểu hiện của một cái tôi ý thức rất rõ về mình :

“Dữ dội và dịu êm

Ồn ào và lặng lẽ

Sông không hiểu nổi mình

Sóng tìm ra tận bể’’

+ Từ một hiện tượng tất yếu của tự nhiên, Xuân Quỳnh muốn tạo một cái nhìn giản đơn nhưng không kém phần sâu sắc về các mặt tương phản nhưng thống nhất của vũ trụ. Ba hình ảnh sông, sóng, bể như là những chi tiết bổ sung cho nhau : sông và bể làm nên đời sóng, sóng chỉ thực sự có đời sống riêng khi ra với biển khơi mênh mang thăm thẳm. Mỗi một lần cảm nhận về sóng là lại một lần Xuân Quỳnh hướng cảm nhận ấy vào việc khám phá quy luật của đời người, quy luật của tình yêu, bằng tất cả suy tư, rung động và khát vọng, trăn trở trên mỗi dòng thơ.

+ Tất cả các khía cạnh tương phản dữ dội – dịu êm, ồn ào – lặng lẽ tạo nên một cái nhìn mang triết lí về hình tượng sóng. Nhưng đó cũng là xúc cảm được bộc lộ nguyên vẹn, như bản năng sống tự nhiên được phơi bày trần trụi không che đậy. Mạch sóng mạnh mẽ như bứt phá không gian chật hẹp để khát khao một không gian lớn lao, cùng khát vọng tự khám phá chính minh. Hành trình tìm ra tận bể của sóng chất chứa sức sống tiềm tàng, là một hành trình bền bỉ vươn tới giá trị tuyệt đích của chính mình.

– Những băn khoăn của Xuân Quỳnh trước muôn trùng sóng bể, trong mối quan hệ mật thiết đời sống – đời người, đã đọng thành câu hỏi gửi vào muôn trùng :

“Sóng bắt đầu từ gió

Gió bắt đầu từ đâu ?

Em cũng không biết nữa

Khi nào ta yêu nhau ?’’

Trong hành trình tìm kiếm cõi vô biên, điểm xuất phát của sóng tưởng chừng đã được lí giải bằng nguyên tắc thông thường giản đơn duy lí : sóng bắt đầu từ gió. Những tình cảm lại không chấp nhận sự có mặt của lí trí nên những băn khoăn lại nối tiếp cho đến lúc không thể giải đáp (và cũng không cần giải đáp) bằng lí trí, đó cũng là lúc tầng tầng lớp lớp nghĩa củ sóng hiện ra : con sóng của biển khơi tạo ra sóng thơ, con sóng thơ dào dạt của tâm hồn làm xuất hiện con sóng của tình yêu bất tận. Và khi đã thành sóng tình thì không bao giờ có thể lí giải được “tình yêu có từ nơi đâu ?’’. Những liên tưởng điệp trùng dào dạt đã nối kết được con người với không gian biển khơi “xa xanh thanh khiết không lời’’. Mạch suy tư chuyển thành mạch xúc cảm nồng cháy của trái tim khắc khoải với tình yêu.

– Không chỉ là bóng dáng bên ngoài mà sóng còn là thế giới bên trong của người thiếu nữ rạo rực với tình yêu.

+ Con sóng Xuân Quỳnh sâu kín, tinh tế trong một nỗi nhớ cháy lòng của tình yêu. Nỗi nhớ trường trực trong thời gian của một ngày đêm nhưng đủ sức dồn nén dung lượng tình yêu của cả một đời người. Nỗi nhớ không chỉ có mặt trong thời gian được ý thức mà còn gắn với tiềm thức – thời gian trong mơ. Vị ngọt ngào mê đắm của tình yêu lan tỏa trong cách nói nghịch lí trong mơ còn thức, đã thực sự lột tả vẻ đẹp- bản chất của con sóng Xuân Quỳnh, không kém phần mạnh mẽ đắm say, thêm vào đó là độ lắng sâu của tâm hồn phụ nữ.

+ Tâm hồn Xuân Quỳnh đã thậ sự hóa thân vào con sóng biển khơi, để tiếp tục hành trình tim kiếm giá trị cao cả của tình yêu :

“Dẫu xuôi về phương Bắc

Dẫu ngược về phương Nam

Nơi nào em cũng nghĩ

Hướng về anh một phương’’

Cả khổ thơ là sự bao quát không gian bao la, mở ra không gian tâm hồn Xuân Quỳnh. Thế giới của Anh và Em không giới hạn chiều dài Bắc – Nam, không khoanh vùng địa bàn mà nơi nào cũng có nỗi nhớ thường trực của tình yêu vĩnh viễn.

Xuân Quỳnh đã tiếp nhận nỗi nhớ tình yêu ấy bằng tất cả sự nhảy cảm của lứa tuổi đôi mươi và khẳng định cho một cái tôi của con người luôn vững tin ở tình yêu. Xuân Quỳnh hướng hẳn về anh một phương.

– Hành trình tình yêu cũng là hành trình tự thử thách của lòng kiên trì bền bỉ để đạt mục đích của mỗi một cá nhân. Những suy tư, tâm trạng, xúc cảm đã chắp cách cho một khát khao hòa nhập của nhà thơ :

“Làm sao được tan ra

Thành trăm con sóng nhỏ

Giữa biển lớn tình yêu

Để ngàn năm còn vỗ’’

Từ thế giới một người đến thế giới nhiều người, không gian của sóng thực sự được mở rộng, lan tỏa trong cảm xúc bay bổng của ước mơ. Cái nhìn về cuộc đời của Xuân Quỳnh thật nhân hậu và nồng nàn. Cuộc đời là biển lớn tình yêu, kết tinh vị mặn ân tình, được tạo nên và hòa lẫn cùng trăm con sóng nhỏ. Trong quan niệm của Xuân Quỳnh, số phận cá nhân không thể tách khỏi cộng đồng. “Sóng’’ không phải là biểu tượng của một cái tôi ngạo nghễ và cô đơn như thơ lãng mạn. Vẻ đẹp của mỗi con sóng thật sự hài hòa với không gian sinh tồn biển khơi. Khát vọng lớn nhưng trong cách nói Xuân Quỳnh lại rất khiêm nhường : trăm con sóng nhỏ như là sự tổng hợp những vẻ đẹp khác nhau để tạo thành biển lớn. Đó không chỉ là tinh thần của con người thời đại chống Mĩ mà còn là âm vang của một tấm lòng luôn tha thiết với sự sống, với tình yêu. Đại lượng thời gian ngàn năm gắn với đời sóng gắn liền với nhận thức sâu xa của một con người luôn mong muốn được hòa ca trong bản đại hợp xướng tình yêu. Mỗi con sóng góp một âm vang, trăm con sóng tạo thành những hợp âm ca ngợi cuộc sống. Khổ thơ kết là những lời ngợi ca biển ca, với tất cả nỗi lòng trân trọng những giá trị cao cả, tốt đẹp mà cuộc sống đã ban tặng.

c. Kết bài

Cái nhìn trước biển của Xuân Quỳnh gắn với hành trình con sóng, với bao suy tư sâu sắc, cảm xúc chân thành và khát vọng mãnh liệt đã làm đẹp thêm thế giới tình yêu. Ngôn ngữ giản dị, đời thường đã chuyển tải tâm tình Xuân Quỳnh đến với mọi người, giúp những người đã yêu, đang yêu và sẽ yêu khám phá vẻ đẹp tình yêu qua từng cung bậc của cảm xúc thơ.

Sau này, Xuân Quỳnh còn trở lại nhiều lần với biển và sóng, với sự cảm nhận ngày càng già dặn, từng trải hơn. Nhưng con sóng thơ Xuân Quỳnh vẫn giữ được chất khỏe khoắn, sức sống tràn trề và cảm xúc nồng đượm của lứa tuổi thanh xuân trong bài thơ sóng. Tình yêu đã tạo nên một khuôn mặt thơ nữ đầy bản lĩnh Xuân Quỳnh và chất nữ tính lắng sâu đã tạo nên độ hấp dẫn của Sóng và thơ Xuân Quỳnh nói chung.

Có thể bạn quan tâm:

 Phân tích hình tượng Sóng của Xuân Quỳnh

 Cảm nhận bài thơ Đất Nước của Nguyễn Khoa Điềm

 Phân tích tình huống truyện Vợ nhặt

 Cảm nhận về bài thơ Đây thôn Vĩ Dạ của Hàn Mặc Tử

 Phân tích tác phẩm Vợ nhặt của Kim Lân

 Phân tích nhân vật A Phủ trong truyện ngắn Vợ chồng A Phủ của Tô Hoài