Cảm nhận về vẻ đẹp độc đáo của truyện ngắn Chữ người tử tù của nhà văn Nguyễn Tuân

Đề bài: Cảm nhận về vẻ đẹp độc đáo của truyện ngắn Chữ người tử tù của nhà văn Nguyễn Tuân

Hướng dẫn làm bài 

1. Mở bài: giới thiệu nhà văn Nguyễn Tuân và truyện ngắn Chữ người tử tù

2. Thân bài: nêu những nét độc đáo trong tác phẩm.

a. Đề tài: viết về một thú chơi độc đáo – thú chơi chữ – mang tính nghệ thuật cao (nghệ thuật thư pháp).

b. Nhan đề độc đáo: “chữ” là cái đẹp, “tử tù” là hình ảnh cái chết. Đặt cái đẹp bên cạnh cái chết để khẳng định sức mạnh bất tử của cái đẹp.

c. Tình huống truyện độc đáo

– Tình huống truyện ở đây là mối quan hệ đặc biệt éo le giữa những tâm hồn tri kỉ (Huấn Cao, quản ngục và viên thơ lại). Tác giả đặt họ trong tinh thế đối địch: tử tù và viên quản ngục. Nhưn chính tình huống này đã làm nổi rõ tính cách của Huấn Cao, viên quản ngục và làm bật sáng chủ đề của truyện.

– Huấn Cao tỏ thái độ hiên ngang, bất khuất khi tưởng viên quản ngục chỉ là viên quản ngục (tàn bạo, độc ác, ỷ thế, cậy quyền). Nhưng khi biết quản ngục chỉ là cái áo khoác phủ ngoài của một tâm hồn đẹp, thì ông liền đổi hẳn thái độ. Cũng nhờ tình huống ấy mà viên quản ngục mới càng tỏ rõ là một tâm hồn biết trọng cái tài, cái đẹp, cái thiên lương, bất chấp luật pháp và trách nhiệm quản ngục, hết lòng biệt đãi Huấn Cao dù bị ông ta khinh bỉ.

d. Những nhân vật độc đáo

– Huấn Cao và viên quản ngục là những con người tài hoa nghệ sĩ. Huấn Cao là một nghệ sĩ tài ba trong nghệ thuật thư pháp. Còn viên quản ngục tuy không làm nghệ thuật nhưng có một tâm hồn nghệ sĩ: say mê và biết quý trọng cái đẹp.

– Khí phách hiên ngang bất khuất. Ở Huấn Cao, điều này đã rõ. Nhưng viên quản ngục cũng là kẻ không biết sợ cường quyền: việc biệt đãi tử tù là một hành vi rất dũng cảm.

– Tâm hồn và “thiên lương” trong sáng. Huấn Cao dũng cảm, không sợ chết, coi khinh tiền bạc và cường quyền phi nghĩa nhưng lại có lòng yêu mến cái thiện, mến lòng trước “thiên lương” trong sạch của viên quản ngục (sắn lòng cho chữ khi hiểu rõ hiện tâm của ông ta). Đó là hai mặt thống nhất trong một nhân cách. Viên quản ngục cũng vậy: vẻ đẹp của ông ta thể hiện ở thái độ sùng kính Huấn Cao – hiện thân của cái tài, cái đẹp, của “thiên lươn” cao cả. Hai hình tượng này thể hiện quan điểm thẩm mĩ tiến bộ của Nguyễn Tuân: tà và tâm, cái đẹp và cái thiện không thể tách rời.

e. Cảnh cho chữ trong nhà ngục – một “cảnh tưởng xưa nay chưa từng có”.

Đoạn văn tả cảnh cho chữ thể hiện nổi bật chủ đề của thiên truyện. Đúng là “một cảnh tưởng xưa nay chưa từng có” trong nhà tù, được tô đậm những điểm sau:

– Trật tử, kỉ cương trong nhà tù hoàn toàn bị đảo ngược: tử tù được kính trọng, cai ngục thì khúm núm; tù nhân răn dạy cai ngục, cai ngục vái lạy tù nhân.

– Những quan hệ đối lập kì lạ: ngọn lửa của chính nghĩa lại bùng cháy ở chốn tù ngục tối tăm; cái đẹp lại được sáng tạo giữa chốn hôi hám, nhơ bẩn; thiên lương cao cả lại xuất hiện trong môi trường của tội ác.

– Từ cảnh tưởng này, chủ đề của tác phẩm được thể hiện sâu sắc: ánh sáng chiến thắng bóng tối, cái đẹp chiến thắng sự xấu xa, nhơ bẩn, “thiên lương” chiến thắng tội ác. Đó là sự tôn vinh cái đẹp, cái thiện và nhân cách cao thượng của con người bằng một bức tranh đầy ấn tượng.

– Đoạn văn đã gây ấn tượng rất mạnh nhờ thủ pháp đối lập được sử dụng rất thành công.